تبلیغات
http://chargetel020.1000charge.com/ شیعه حق

کسانی که نزول آیه ولایت را در شان علی(ع) انکار کرده اند و پاسخ آنها

طرح شبهه:

برخی از دانشمندان سنی ، نزول این آیه را در حق امیر مؤمنان علیه السلام به شدت انكار كرده‌اند كه در ذیل به سخنان و ادله آن‌ها اشاره و در ادامه به نقد آن‌ها خواهیم پرداخت .


1-ابن تیمیه ، نزول آیه ولایت را در باره امام علی علیه السلام انكار نموده و معتقد است كه روایات شأن نزول ، از سوی دروغ‌گوها جعل گردیده است . وی در این باره می‌گوید :

وقد وضع بعض الكذابین حدیثا مفترى أن هذه الآیة نزلت فی علی لما تصدق بخاتمه فی الصلاة وهذا كذب بإجماع أهل العلم بالنقل وكذبه بین من وجوه كثیر .

بعضی از دروغ گوها حدیثی را درست كرده‌اند مبنی بر این كه  آیه ولایت در باره علی [علیه السلام] در هنگامی كه انگشترش را در حال نماز  صدقه می‌داد نازل شده است ؛ این مطلب به اتفاق اهل علم دروغ است و دورغ بودن آن چندین دلیل آشكار می‌سازد .

إبن تیمیة الحرانی ،أحمد بن عبد الحلیم أبو العباس( الوفاة: 728 )، منهاج السنة النبویة ، ج 2   ص 30، دار النشر : مؤسسة قرطبة - 1406 ، الطبعة : الأولى ، تحقیق : د. محمد رشاد سالم .

2- ابن قیم الجوزیه ، شاگرد ویژه ابن تیمیه و ناشر افكار او نیز منكر نزول آیه در حق امیر مؤمنان علیه السلام است و در باره نزول آیه می نویسد :

وهذا كذب قطعا على الله أنه أراد علیا وحده بهذا اللفظ العام الشامل لكل من اتصف بهذه الصفة.

این افترا به خداوند است كه با این لفظ عام و فراگیر تنها علی علیه السلام را اراده كرده باشد .

الزرعی الدمشقی ، أبو عبد الله شمس الدین محمد بن أبی بكر بن أیوب بن سعد( الوفاة: 751 هـ)، الصواعق المرسلة على الجهمیة والمعطلة ، ج 2   ص 697، تحقیق : د. علی بن محمد الدخیل الله ، دار النشر : دار العاصمة - الریاض ، الطبعة : الثالثة ، 1418 – 1998م .

3- ابن حجر هیثمی ، ادعای اجماع نزول آیه را در باره امام علی علیه سلام انكار كرده و می نویسد :

وكذلك زعمهم الإجماع على نزولها فی علی باطل أیضا .

ادعا اجماع نزول آیه در باره علی علیه السلام ، واقعیت ندارد .

ابن حجر الهیثمی ، أبو العباس أحمد بن محمد بن علی ( الوفاة: 973هـ )، الصواعق المحرقة على أهل الرفض والضلال والزندقة ، ج 1   ص 105، دار النشر : مؤسسة الرسالة - لبنان - 1417هـ - 1997م ، الطبعة : الأولى ، تحقیق : عبد الرحمن بن عبد الله التركی - كامل محمد الخراط .

نقد و بررسی :

از افرادی همچون ابن تیمیه حرانی و شاگردش ابن القیم كه تمام توان خود را برای انكار فضائل اهل بیت علیهم السلام به كار برده‌اند و در این زمینه ید طولائی دارند ، انتظاری بیش از این نباید داشت .

اما از طرف دیگر برخی از محدثان و مفسّران اهل سنت ، نزول آیه ولایت را در باره على (علیه السلام) با سندهای متعدد از صحابه نقل کرده‌اند و حتی در این باره ادعای اجماع كرده‌اند .

1-قاضی عضد الدین ایجی (متوفای 756هـ) در كتاب المواقف كه از مهم‌ترین كتاب‌های عقائدی اهل سنت به شمار می‌رود ، در این باره نقل می‌كند :

وأجمع أئمّة التفسیر أنّ المراد علی .

تمام پیشوایان تفسیر  اجماع دارند بر این كه این آیه در باره امام علی علیه السلام نازل شده است .

الإیجی ، ‌عضد الدین عبد الرحمن بن أحمد الوفاة: 756هـ ، كتاب المواقف ، ج 3   ، ص 601 ، دار النشر : دار الجیل - لبنان - بیروت - 1417هـ - 1997م ، الطبعة : الأولى ، تحقیق : عبدالرحمن عمیرة.

2- سعد الدین تفتازانی در این باره می نویسد :

نزلت باتفاق المفسرین فی علی بن أبی طالب رضی الله عنه حین أعطى السائل خاتمه وهو راكع فی صلاته وكلمة إنما للحصر بشهادة النقل والاستعمال.

این آیه ، به اتفاق مفسران در حق علی بن أبی طالب (علیه السلام) بعد از آن كه در حال ركوع نماز به سائل انگشتر داد نازل شده است.

التفتازانی ، سعد الدین مسعود بن عمر بن عبد الله ( الوفاة: 791هـ)، ج 2   ص 288، شرح المقاصد فی علم الكلام ، دار النشر : دار المعارف النعمانیة - باكستان - 1401هـ - 1981م ، الطبعة : الأولى .

این دو تن از شخصیت‌های كم نظیر اهل سنت اجماع علمای تفسیر را نقل می‌كنند ولی هیچ مطلبی در رد آن بیان نمی‌كنند و این نشانگر این است كه مضمون اجماع برای آنان ثابت بوده است.

3- شهاب الدین آلوسی در تفسیر خود می‌گوید :

وغالب الأخباریین على أنها نزلت فى على كرم الله تعالى وجهه

الآلوسى البغدادی، العلامة أبى الفضل شهاب الدین السید محمود (متوفای1270هـ)، روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، ج 6   ص 167 ، ناشر: دار إحیاء التراث العربى – بیروت.

و در جای دیگر می‌گوید :

إنما ولیكم الله ورسوله ... والآیة عند معظم المحدثین نزلت فى علی كرم الله تعالى وجهه .

الآلوسى البغدادی، العلامة أبى الفضل شهاب الدین السید محمود (متوفای1270هـ)، روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی،  ج 6   ص 93 ، ناشر: دار إحیاء التراث العربى – بیروت.

4- جصاص در تفسیر خود می‌نویسد :

روی عن مجاهد والسدی وأبی جعفر وعتبة بن أبی حكیم أنها نزلت فی علی بن أبی طالب حین تصدق بخاتمه وهو راكع .

الجصاص ، أحمد بن علی الرازی أبو بكر (متوفای370هـ) ، أحكام القرآن ، ج 4   ص 102 ، تحقیق : محمد الصادق قمحاوی ، ناشر : دار إحیاء التراث العربی - بیروت – 1405هـ.

5- شجری جرجانی در كتاب امالی خود بیش از ده سند برای این روایت نقل می‌كند :

أخبرنا أبو بكر محمد بن علی بن أحمد الجورذانی المقرئ بقراءتی علیه بأصفهان ، قال أخبرنا أبو مسلم عبد الرحمن بن شهدل المدینی ، قال أخبرنا أحمد بن محمد بن سعید الكوفی ، قال أخبرنا أحمد بن الحسن بن سعید أبو عبد الله ، قال حدثنا أبی ، قال حدثنا حصین بن مخارق ، عن الحسن بن زید ابن الحسن عن أبیه عن آبائه ، عن علی علیهم السلام : أنه تصدق بخاتمه وهو راكع ، فنزلت فیه هذه الآیة : «إنما ولیكم الله ورسوله والذین آمنوا» .

وبإسناده قال حدثنا حصین بن مخارق عن عبد الصمد عن أبیه عن ابن عباس : «إنما ولیكم الله ورسوله والذین آمنوا» نزلت فی علی بن أبی طالب علیهم السلام .

«وبإسناده» قال حدثنا حصین بن مخارق عن عمرو بن خالد عن الإمام الشهید أبی الحسین زید بن علی ، عن آبائه عن علی علیهم السلام مثل ذلك .

وبإسناده عن حصین بن مخارق ، عن أبی الجارود ، عن محمد وزید ابنی علی عن آبائهما أنها نزلت فی علی علیه السلام .

وبإسناده قال حدثنا حصین عن هارون بن سعید عن محمد بن عبید الله الرافعی عن أبیه عن جده عن أبی رافع أنها نزلت فی علی علیه السلام .

وبإسناده قال حدثنا حصین بن مخارق عن سعید بن طریف عن الأصبغ عن علی علیه السلام مثله .

وبإسناده قال حدثنا حصین بن مخارق ، عن أبی حمزة عن علی بن الحسین ، وأبی جعفر مثله. .

وبإسناده قال حدثنا حصین ، عن عبد الوهاب عن مجاهد ، عن أبیه عن ابن عباس مثله .

وبه قال أخبرنا أبو أحمد محمد بن علی بن محمد المكفوف المؤدب بقراءتی علیه بأصفهان ، قال أخبرنا أبو محمد عبد الله بن محمد بن جعفر بن حیان ، قال حدثنا الحسن بن محمد بن أبی هریرة ، قال حدثنا أحمد بن یحیى بن زهیر التستری وعبد الرحمن بن أحمد الزهری ، قالا حدثنا أحمد بن منصور ، قال حدثنا عبد الرزاق عن عبد الوهاب بن مجاهد عن أبیه عن ابن عباس : «إنما ولیكم الله ورسوله» قال نزلت فی علی ابن أبی طالب علیه السلام .

الشجرى الجرجانی، المرشد بالله یحیى بن الحسین بن إسماعیل الحسنی (متوفای 499هـ) ، كتاب الأمالى وهى المعروفة بالأمالى الخمیسیة، ج 1   ص 181 ، تحقیق: محمد حسن اسماعیل، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت / لبنان، الطبعة: الأولى، 1422 هـ - 2001م .

6- ابن كثیر دمشقی سلفی می‌گوید :

عن أبی صالح عن ابن عباس قال خرج رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم إلى المسجد والناس یصلون بین راكع وساجد وقائم وقاعد وإذا مسكین یسأل فدخل رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم فقال: أعطاك أحد شیأً؟ قال: نعم.

قال: من؟  قال: ذلك الرجل القائم.

قال: وعلى أی حال أعطاكه؟ قال: وهو راكع. قال: وذلك علی بن أبی طالب.

قال: فكبر رسول الله صلى الله علیه وسلم عند ذلك وهو یقول ( ومن یتول الله ورسوله والذین آمنوا فإن حزب الله هم الغالبون ) وهذا إسناد لا یقدح به.

القرشى الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن كثیر ابوالفداء (متوفای774هـ)، تفسیر القرآن العظیم، ج 2   ص 72 ، ناشر: دار الفكر - بیروت – 1401هـ.

7- انصاری قرطبی در باره این آیه می‌گوید :

وقال فی روایة أخرى : نزلت فی علی بن أبی طالب رضی الله عنه وقاله مجاهد والسدی وحملهم على ذلك قوله تعالى : ( الذین یقیمون الصلاة ویؤتون الزكاة وهم راكعون ) وهی : المسألة الثانیة وذلك أن سائلا سأل فی مسجد رسول الله صلى الله علیه وسلم فلم یعطه أحد شیئا وكان علی فی الصلاة فی الركوع وفی یمینه خاتم فأشار إلى السائل بیده حتى أخذه قال الكیا الطبری : وهذا یدل على أن العمل القلیل لا یبطل الصلاة فإن التصدق بالخاتم فی الركوع عمل جاء به فی الصلاة ولم تبطل به الصلاة وقوله : ( ویؤتون الزكاة وهم راكعون ) یدل على أن صدقة التطوع تسمى زكاة فإن علیا تصدق بخاتمه فی الركوع وهو نظیر قوله تعالى : وما آتیتم من زكاة تریدون وجه الله

الأنصارى القرطبی، ابوعبد الله محمد بن أحمد (متوفای671هـ)، الجامع لأحكام القرآن، ج 6   ص 221 ، ناشر: دار الشعب – القاهرة.

8- سیوطی‌ ، محدث ، مفسر و ادیب مشهور اهل سنت در باره این آیه می‌نویسد :

قوله تعالى «إنما ولیكم الله» الآیة أخرج الطبرانی فی الأوسط بسند فیه مجاهیل عن عمار بن یاسر قال وقف على علی بن أبی طالب سائل وهو راكع فی تطوع فنزع خاتمه فأعطاه السائل فنزلت «إنما ولیكم الله ورسوله» الآیة وله شاهد قال عبد الرازق حدثنا عبد الوهاب بن مجاهد عن أبیه عن ابن عباس «إنما ولیكم الله ورسوله» الآیة قال نزلت فی علی بن أبی طالب وروى ابن مردویه عن وجه آخر عن ابن عباس مثله وأخرج أیضا عن علی مثله وأخرج ابن جریر عن مجاهد وابن أبی حاتم عن سلمة بن كهیل مثله فهذه شواهد یقوی بعضها بعضا .

السیوطی، عبد الرحمن بن أبی بكر جلال الدین (متوفای911هـ)، لباب النقول ، ج 1   ص 93 ، دار النشر : دار إحیاء العلوم – بیروت.

حال با توجه به روایاتی كه از منابع اهل سنت نقل شد ، آیا انگیزه‌ای جز عناد و لجاجت می‌توان برای ابن تیمیه و شاگرد او جستجو كرد ؟

آیا انكار نزول این آیه در باره امیر مؤمنان علیه السلام ، انكار سنت رسول خدا صلی الله علیه وآله نیست ؟

حتی اگر فرض را بر این بگیریم كه سند همه این روایات ضعیف نیز باشند‌ ، بازهم بر مبنای ابن تیمیه و همفكران او ، نزول آیه در باره امیر مؤمنان علیه السلام قطعی است . ابن تیمیه در باره روایتی كه با چندین سند نقل شده می‌گوید :

تعدد الطرق وكثرتها یقوى بعضها بعضا حتى قد یحصل العلم بها ولو كان الناقلون فجارا فساقا فكیف إذا كانوا علماء عدولا ولكن كثر فی حدیثهم الغلط.

زیادى و تعدد راه‌هاى نقل حدیث برخى برخى دیگر را تقویت مى‌كند كه خود زمینه علم به آن را فراهم مى‌كند؛ اگر چه راویان آن فاسق و فاجر باشند؛ حال چگونه خواهد بود حال حدیثى كه تمام راویان آن افراد عادلى باشند كه خطا و اشتباه هم در نقلشان فراوان باشد .

ابن تیمیه الحرانی، أحمد عبد الحلیم أبو العباس (متوفای 728 هـ)، كتب ورسائل وفتاوى شیخ الإسلام ابن تیمیة، ج 18، ص 26، تحقیق: عبد الرحمن بن محمد بن قاسم العاصمی النجدی، ناشر: مكتبة ابن تیمیة، الطبعة: الثانیة.

در نتیجه: نزول این آیه در باره امیر مؤمنان علیه السلام قطعی است و انكار ابن تیمیه و همفكران او تأثیری در این مطلب ندارد .

تاریخ ارسال : چهارشنبه 5 تیر 1392 05:28 ق.ظ | نویسنده : ابواسحاق

لطفا دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.